© Hoogheemraadschap van Delfland
De oranjesluis in 1945, rechts een geschutsbunker gecamoufleerd als woonhuis. © Hoogheemraadschap van Delfland

Direct aan de Maasdijk (N220) ligt het Oranjekanaal en het rijksmonument de ‘Oranjesluis’ met een sluiswachterswoning uit de 17e eeuw. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bouwde de Duitse bezetter hier zijn zwaarste verdediging van het Buitenste Landfront van de Vesting Hoek van Holland in de vorm van ‘Stelling 33’ (Widerstandsnest 33h). Deze Stelling had als rol de toegang tot de Vesting en het hoofdkwartier in het Staelduinse Bos te verdedigen tegen een mogelijke geallieerde aanval vanaf het land.

Het gebied tussen het Oranjekanaal en de Pettendijk is inmiddels flink veranderd. Zo moesten voor de aansluiting van de Hoekse Baan met de Maasdijk een vijftal bunkers wijken. Eén bunker mocht daarentegen blijven staan, mits deze 9 meter verplaatst zou worden. Dit initiatief komt voort uit de maatregelen, zoals opgenomen in het Groenstructuurplan van de Gemeente Westland, waarin mede wordt ingezet op het behoud en herstel van de Duitse Atlantikwall als cultuurhistorisch erfgoed.
Het verplaatsen van de bijna 3 miljoen kilo zware bunker was een unieke aangelegenheid en geschiedde via een hydraulisch systeem. En hoewel de bunker bijna 9 meter is verplaatst was het resultaat niet zoals gepland. De bunker zakte tijdens het schuiven enkele meters in de drassige grond en kwam daardoor schuin te liggen.

In het kielzog van deze ontwikkeling is in 2013 de Stichting Stelling 33 opgericht, die zich ten doel heeft gesteld om dit unieke stuk van de Atlantikwall te behouden en meerwaarde te geven. Doordat de stelling op een knooppunt van recreatieve wandel-, vaar- en fietsroutes ligt, doen zich allerlei kansen voor om deze unieke plek nieuw leven in te blazen.

Door te zoeken naar versterking van het ruimtelijke beeld van de locatie en een betere landschappelijke en recreatieve inpassing van de (enige nog) resterende bunker hopen wij te voorkomen dat Stelling 33 voor goed zal wegzakken in de grond en ons collectief geheugen.

Ruimtelijk onderwerp Merel van der Linden kreeg van Stichting Stelling 33 de opdracht een nieuw plan voor het gebied te ontwikkelen.

De laatst aanwezige (scheve) bunker, type ‘134’, is de aanleiding tot de planvorming van het gebied. De ongelukkige positie van de bunker kan worden omgezet in iets positiefs door het verhaal te vertellen dat de bunker moet torsen. Hoewel de bunker onder het gewicht van zijn eigen verhaal bijna was bezweken, blijven de vormgeving en architectuur van het nog zichtbare deel ook nu nog indrukwekkend. Door dit verhaal op verschillende manieren te vertellen en ruimtelijk te verbeelden kunnen de bezoekers zelf ervaren, waarom deze enorme bunker juist hier samen met de andere bunkers en gebouwen de Duitse stelling 33 vormde.

In dit plan wordt het gebied aantrekkelijk gemaakt voor fietsers, voetgangers, vissers en andere recreanten. Een pad, een vijver, een (vis)steiger en een brug vormen samen de basis van het ontwerp voor de informatieve route door de bunkerstelling.
Het pad begint bij de verplaatste (verzakte) bunker en verbindt via een extra brug de overkant van het Oranjekanaal, zodat een kleine rondwandeling mogelijk is. Vervolgens benadrukt de route van het pad de bijzondere contouren van de bunkers en geeft informatie door middel van ingegraveerde tekeningen en teksten. Verdwenen bunkers krijgen een bijzondere verbeelding door de contour terug te laten keren in aanplant met hedendaagse Westlandse groensoorten. Op deze manier groeit en bloeit de geschiedenis straks met behulp van typisch Westlandse ingrediënten.

bunker visual2

bunker visual1